Jedlina Zdrój

NAJPIĘKNIEJSZE KOLEJE DOLNEGO ŚLĄSKA 

 

„BYSTRZYCKI EKSPRES” DO JEDLINY-ZDROJU

 

             Korzystając z okazji podpisania przez PKP PLK i Dolnośląskie Przedsiębiorstwo Napraw Infrastruktury Komunikacyjnej „DOLKOM” Sp. z o.o. umowy na przebudowę oraz rewitalizację linii kolejowej ze Świdnicy do Jedliny-Zdroju, przypominamy historię budowy, a także czasy świetności tego urokliwego szlaku.

            Linia  wiodąca ze Świdnicy Przedmieścia przez Jugowice do Jedliny-Zdroju była niejako dopełnieniem sieci oplatającej Góry Sowie. Budowę jej rozpoczęto w kwietniu 1902 roku, a całość trasy biegnącej doliną rzeki Bystrzycy oddano do eksploatacji 1 października 1904 r. W Jedlinie-Zdroju łączyła się ona ze Śląska Koleją Górską, biegnącą wzdłuż Sudetów. Na przecięciu z Trasą Podsudecką zlikwidowano przystanek Jakubowice, wznosząc w zamian stację węzłową Kraszowice. Po włączeniu Kraszowic do Świdnicy, co stało się 1 stycznia 1955 r., zmieniono nazwę stacji na Świdnica Kraszowice. Administracyjne granice miasta objęły trójkąt linii kolejowych, na czubkach którego znalazły się świdnickie stacje: Miasto, Przedmieście i Kraszowice, oddalone od siebie w tym ciekawym układzie o 3 km (każda od każdej).

            Linia do Jedliny-Zdroju stanowiła spóźnioną realizację jednego z wariantów rozwoju Kolei Świdnicko-Świebodzkiej w kierunku kotliny kłodzkiej z 1855 r. Jedna z odmian tegoż projektu przewidywała wyprowadzenie torów bezpośrednio ze stacji Świdnica Miasto, jako kontynuacji kierunku z Jaworzyny Śląskiej, poprzez okolice dzisiejszego zalewu na Witoszówce. Zaś inna, zaznaczana na starych mapach jako istniejąca (!) przewidywała rozbudowę przystanku w Jakubowicach do rangi stacji węzłowej, przy czym szyny miały biec równolegle, ale na wschód od szosy do Zagórza Śląskiego, a następnie doliną Bystrzycy wzdłuż jej prawego brzegu. Dziś, jak wiadomo, linia ta biegnie na zachód od szosy, a stacją węzłową są Kraszowice. Wspomniana wersja przewidywała zbudowanie przystanku w Opoczce, zamiast istniejącego w Bystrzycy Dolnej, w Lubachowie, ale po przeciwnej stronie rzeki, niż to jest obecnie, a także w Śląskiej Dolinie, wiosce, która istniała w miejscu zbiornika wodnego utworzonego przez zaporę w Lubachowie w 1914 roku.

            Budowa szlaku była dla niemieckich inżynierów nie lada wyzwaniem. Z uwagi na położenie w górskim terenie (ta jednotorówka na odcinku 22 km wznosi się o ponad 200 m) konieczne było stworzenie ośmiu pokaźnych mostów i wiaduktów (o znacznej długości 50-150 m). Wszystkich obiektów inżynieryjnych powstało tam ponad sto.

            Trasą Świdnica – Jedlina-Zdrój kursował, jadący z Wrocławia pociąg o nazwie „Bystrzycki Ekspres” umożliwiający szybki dojazd wrocławian i świdniczan w Góry Sowie. W czasach świetności linię tę „ożywiało” aż 15 par, czyli 30 pociągów na dobę! Porównując rozkłady jazdy, w połowie lat'80 kursowały już tylko 4 pary dobowo. Pewnym nawiązaniem do tradycji „Bystrzyckiego Ekspresu” było wówczas istnienie dwóch połączeń z Wrocławia przez Świdnicę Przedmieście i Jedlinę-Zdrój do Wałbrzycha i do Międzylesia (przez Kłodzko).

            Właśnie wtedy, w schyłkowych latach Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, stan malowniczo położonej trasy zaczął się diametralnie zmieniać. Coraz gorszy stan infrastruktury doprowadził do tego, że mieszkańcy zaczęli porzucać powolną kolej na rzecz coraz powszechniejszych samochodów. Sytuację miał uratować kapitalny remont torów i mostów, rozpoczęty w roku 1989. W związku z tymi pracami wstrzymano ruch pociągów na linii. Składy pasażerskie już tam więcej nie wróciły. Zamknięcie odcinka Świdnica – Jedlina-Zdrój nastąpiło w maju 1992 roku.

            Teraz, po niemal 26 latach pojawiła się realna szansa na przywrócenie ruchu osobowego z pewnymi zmianami, na tym trochę zapomnianym szlaku. Prace remontowe powinny ruszyć już w listopadzie br.

 

            Co ulegnie zmianie?
Wszystko wskazuje na to, że w najbliższym czasie nie powstanie przystanek osobowy na dawnej stacji Świdnica Kraszowice, a tym samym nie będą się tam zatrzymywać pociągi. W ramach remontu linii zlikwidowane mają zostać pozostałości po jednym z peronów na dawnej stacji. Przy zamkniętym obecnie budynku stacji stanie nowa nastawnia kontenerowa z pomieszczeniami dla dyżurnych ruchu. Okolica nastawni zostanie uprzątnięta, zagospodarowane zostaną też sąsiednie tereny zielone. Planowana jest też likwidacja przystanku Bystrzyca Dolna. Jego rolę przejmie peron wybudowany 1,5 km dalej, w okolicy Burkatowa. Odbudowane zostaną dawne przystanki w Bystrzycy Górnej, Lubachowie, Zagórzu Śląskim i Jugowicach. PKP PLK chce też zbudować nowy przystanek Jedlina-Zdrój Centrum.

 

            Linie odchodzące ze szlaku Świdnica – Jedlina-Zdrój

22 czerwca 1914 r. otwarto prywatną, zelektryfikowaną linię Jugowice – Walim (4,7 km). Nazwano ją „Drugą-” albo „Małą Kolejką Sowiogórską”. Z połączeń na tym krótkim szlaku korzystali głównie turyści przesiadający się z jadącego w Wrocławia, „Bystrzyckiego Ekspresu”, dzięki czemu mogli szybko znaleźć się w samym sercu Gór Sowich. Jednakże historii tegoż odcinka poświęcimy odrębny artykuł.

Na koniec koniecznie należy wspomnieć o dwóch liniach, których nie znajdziemy na żadnych mapach, a i również nieliczne źródła podają o ich istnieniu! Swego czasu od trasy Świdnica – Jedlina-Zdrój odbiegały bocznice przeznaczone „do specjalnych zadań czasowych”. Pierwsza z tych linii wybudowana ok. 1912 r. brała swój początek przy wiadukcie położonym nad szosą Lubachów – Zagórze Śląskie i prowadziła do zapory, jaką właśnie wznoszono na rzece Bystrzycy (do 1914 r.). Dowożono nią materiały budowlane, a po ukończeniu tamy zlikwidowano ją jako zbędną. Druga linia powstała w ostatnich latach II wojny światowej i prowadziła do podziemnych fabryk zbrojeniowych zlokalizowanych w Górach Sowich na zachód od Walimia.

 

                                                                                  NORBERT  TKACZYK

                                                                                  HANNOVER BRD

 

Materiał źródłowy: Rocznik Świdnicki 1984 wydany przez Towarzystwo Regionalne Ziemi Świdnickiej; strona internetowa swidnica24.pl; Urzędowe i Sieciowe Rozkłady Jazdy Pociągów PKP (różne lata), notatki własne autora.

 

 

Kontakt

Zapraszamy do kontaktu, z przyjemnością odpowiemy na każde pytanie.

ul. Wandy 14/16 lok. 1a 
11-400 Wrocław

+48 793 329 141

* Pola wymagane

W celu świadczenia usług na najwyższym poziomie, w ramach naszego serwisu stosujemy pliki cookies. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Państwa urządzeniu końcowym. Jeśli nie wyrażają Państwo zgody, uprzejmie prosimy o dokonanie stosownych zmian w ustawieniach przeglądarki internetowej. Polityką Prywatności  (link).